TUTARSIZLIĞIN PSİKOLOJİSİ

Tutarlı olmak için hepimiz bilinçli ya, bilinçsiz bir çaba gösteriyoruz. Bir davranışımızın diğer davranışımızla çelişmemesi söylediğimiz bir sözü başka bir sözle çürütecek duruma düşmemek hepimizin dikkat etiği konular arasında yer alıyor. Kısacası tutarlı olmak biz inanlar için çok önemli. Çelişik olmak tutarlılığın aksine hem bizde iç huzursuzluğa neden oluyor hem de çevremizde güvenilir bir kişi olarak algılanmamıza engel oluyor. İnsanlar güvenilir kişiler olarak algılanıyorlar. Tabi tutarsızlıkların da kendi içlerinde çeşitleri var.

Kişisel İç Tutarsızlık ve Sözler Arası Tutarsızlık:
Kişisel ya da iç tutarsızlık kişinin kendi içinde tutarsızlık sergilemesidir.
Aynı kişi kullandığı cümleler birbiri ile çelişiyorsa sözler arasında tutarsızlık var demektir. Bir gün sizi çok sevdiğini söyleyen birisi ertesi gün sizden nefret ettiğini ilan ediyorsa  sizi yok sayıyor gibi davranıyorsa sözler arası tutarsızlık söz konusudur. Tutarsızlık sözümüzün etkisini oldukça azaltmakta ve bizi yalancı ya da güvensiz bir kişi konumuna düşürmektedir.

Duyguları Tarafından Yönlendirilen İnsanlar;
Bazı insanlar vardır ki onlarda akıldan ziyade duygu hâkimdir. Karar verirken duyguları daha ağır basar. Duygular da anlık olaylara bağlı olarak değişebildiği için bu kişilerin davranışlarında ve sözlerinde de tutarsızlık çok sıklıkta görülebilir.

 Hangi Tip İnsanlar Tutarsız Hareket Ediyor?
(Fırsatçı-Faydacı) Bu tip kişiliğe sahip olanlar için asıl önemli olan kendi çıkarlarıdır. Çıkarları neyi gerektiriyorsa onu söyler ve onu yaparlar. Dolayısıyla söylediklerinin tersini iddia ettikleri günler de olur taban tabana zıt davranış sergiledikleri günler de. Zaten bu kişilerin tutarlı olmak gibi bir çabaları yoktur. Önemli olan tutarlı olmak değil durumdan kendisine pay çıkarmaktır.

Anne-Baba- Çocuk Arasındaki Tutarsızlık:  
Gelişim çağına gelen çocuğun kararlarına saygı gösterilmemesi onun adına karaları sürekli anne ve babanın vermek istemesi ya da, vermesi yetişkinliğe erişen insanlarda bir dünya olumsuzluklar çıkartmaktadır. Örneğin, anne ve babanın tepkileri ve sözleri ile kişiliğine yön vermeye başlayan çocuğun ya da yetişkinin kişiliğini tamamen olumsuz etkiler. Ve kişilerde sürekli kafa karışıklığına sebep olmakla birlikte neyin doğru neyin yanlış olduğunu öğrenmesini de engellemekle kalmayıp kendi kararlarını daima karşı tarafa danışma odaklı bir yaşam kurdurulmuş olunur.

Yöneticiler Arası Tutarsızlık:
Bazen de tutarsızlık yöneticiler arasında görülür. Müdür ve müdür yardımcılarının arasındaki tutarsızlık çalışanlarda huzursuzluğa yol açar. Bu durumda çalışanlar nasıl hareket edeceğini şaşırırlar. Aynı kurumun farklı şubelerinde görev alan müdürlerin personele farklı yaklaşımları kuruma zarar verir. 

Özetle; Güzel insanlar hepimiz tutarlı görünmek için gayret ediyoruz. Ve gerçekten de tutarlı görünmek hem bizi güvenilir kılıyor hem de yetişkinlerde çocuk eğitiminde önemli bir rol oynuyor. Tutarsızlık kişisel ve kişilerarası olmak üzere iki şekilde kendini gösterebiliyor. Değişimle tutarlı olmak arasında ince bir çizgi var ve biz bu çizgide çoğu kez tükeniyor ya da tüketiliyoruz. Ancak verilen tepkiler ne kadar birbirine yakın olursa da, her iki taraf için biraz daha anlaşılabilir sağlıklı bir iletişimin ortaya çıkmasına da, yardımcı olacaktır diye düşünüyorum. Değişime açık ve tutarlı bir hayat geçirmeniz dileği ile…
Sevgilerimle.

            Elif KALAYCIOĞLU